«Το Δεντρόσπιτο με τα Ζωάκια των Δικαιωμάτων»

Στο πλαίσιο των εργαστηρίων δεξιοτήτων,  ολοκληρώθηκε στο νηπιαγωγείο μας το πρώτο από τα τέσσερα εργαστήρια του Ι.Ε.Π. με τίτλο «Το δεντρόσπιτο με τα ζωάκια των δικαιωμάτων» από τον φορέα «Πρωτοβουλία για το Άρθρο 12». 

Το εργαστήριο εντάσσεται στη Θεματική Ενότητα «Ενδιαφέρομαι και Ενεργώ – Κοινωνική Συναίσθηση και Ευθύνη» και στην Υποθεματική «Ανθρώπινα δικαιώματα». 

Σκοπός του προγράμματος είναι να εξοικειώσει με βιωματικό και ευχάριστο τρόπο, τα παιδιά προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας με τα δικαιώματα του παιδιού, όπως έχουν κατοχυρωθεί από τη Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού (ν.2101/1989).

Ακόμα προάγεται η συμμετοχή των παιδιών σε διεργασίες διαλόγου και συλλογικής λήψης αποφάσεων για θέματα που σχετίζονται με τη συνύπαρξη τους και μέσω αυτών η ανάπτυξη δεξιοτήτων έκφρασης, επικοινωνίας, συνεργασίας, αλληλοσεβασμού, πολιτειότητας, υπευθυνότητας και συμμετοχής στα κοινά.

Περιεχόμενο:

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει καρτέλες με ζωάκια που εκπροσωπούν σημαντικά δικαιώματα των παιδιών. Το κάθε ζωάκι - δικαίωμα συνοδεύεται από μια μικρή  ιστορία, ένα απλό τραγουδάκι σε γραπτή και ηχητική μορφή,  από εκπαιδευτική δραστηριότητα – παιχνίδι, καθώς και από διεξαγωγή συνέλευσης με θέμα συναφές με το δικαίωμα .

Το πρώτο από τα επτά εργαστήρια περιλαμβάνει σύντομη παρουσίαση όλων των δικαιωμάτων. 

Η εκπαιδευτικός κάνει την εισαγωγή παρουσιάζοντας τα ζωάκια : είναι τα ζωάκια των δικαιωμάτων των παιδιών.

 Τι είναι όμως δικαιώματα; Είναι ανάγκες και ελευθερίες των ανθρώπων που η κοινωνία έχει συμφωνήσει ότι πρέπει να προστατεύονται. Τα παιδιά είναι άνθρωποι και έχουν δικαιώματα, όπως οι μεγάλοι. Μάλιστα επειδή τα παιδιά είναι πιο αδύναμα, χρειάζονται καλύτερη προστασία.

Κάθε φορά ,αφού παρουσιάσουμε ένα ζωάκι, παίζουμε κάποιο παιχνίδι ή υλοποιούμε σχετική δραστηριότητα και μετά κάνουμε μια συζήτηση σε κύκλο. Στο τέλος κάθε συζήτησης  προσπαθούμε να πάρουμε όλοι μαζί κάποια απόφαση. Να κάνουμε μία συμφωνία. Αυτή τη συμφωνία την γράφουμε με λίγα λόγια στην καρτέλα με το ζωάκι και την κρεμάμε στον δεντρόσπιτο μας (Ομαδικό κολάζ που συμφωνήσαμε να κάνουμε). Έτσι  φτιάχνουμε ζωάκι - ζωάκι το δεντρόσπιτο με τα δικαιώματα όλων των παιδιών, όπου έχουμε τις ιδέες και συμφωνίες για τα δικαιώματά, όπως προέκυψαν από τα ίδια .

 

Αφού κατασκευάσαμε  ομαδικά το δεντρόσπιτο , το τοποθετήσαμε σε κεντρική θέση με στόχο να αποτελέσει  αφορμή υπενθύμισης των συμφωνιών, ιδίως σε περιπτώσεις που αναδεικνύονται συναφή ζητήματα. 

 

Παρακάτω αναφέρουμε ενδεικτικά κάποιους τίτλους εργαστηρίων και τις δράσεις στην τάξη:

·       Ο Έτσιμελέν, το γαϊδουράκι: Το δικαίωμα στο όνομα. Τα παιδιά γνωρίζουν το ζωάκι και την ιστορία του (Ιστορία και Τραγούδι) Η νηπιαγωγός προτείνει σε κάθε παιδί να προσθέσει ένα ζώο ή πουλί δίπλα στο όνομα του που να αρχίζει από το πρώτο του γράμμα. Φροντίζει να μην έχουν δυο παιδιά το ίδιο ζώο. Έπειτα τα ίδια τα παιδιά λένε τα διπλά ονόματα τα δικά τους και των φίλων τους π.χ. Νίκος-Νυχτερίδα , Ελένη - Ελέφαντας κλπ .Ποιος θυμάται τα περισσότερα ονόματα - ζώων των συμμαθητών του ;

 

Έτσι γίνεται εισαγωγή στην έννοια της ταυτότητας, δηλαδή τι θα πει «δικαίωμα στο όνομα και στην ταυτότητα». Τα στοιχεία κάθε παιδιού, όπως το όνομά του, το όνομα των γονιών του, η χώρα του κ.ά., γράφονται σε ένα βιβλίο που υπάρχει στον δήμο του, σε ένα γραφείο που λέγεται «ληξιαρχείο». Τα στοιχεία αυτά τα κρατάμε σε όλη μας τη ζωή και μπορεί να γίνουν κάποιες αλλαγές. Αν δεν δηλωθεί από τους γονείς μας το όνομά μας με τη γέννησή μας, αυτό μπορεί να γίνει αργότερα, είτε με μια απλή δήλωση των γονέων, είτε μετά από τη βάφτισή μας. Κάποια παιδιά δεν καταφέρνουν να γραφτούν στο ληξιαρχείο, επειδή εκεί που γεννιούνται γίνεται πόλεμος, ή επειδή υπάρχει ένα σοβαρό πρόβλημα στις οικογένειές τους. Όλα τα παιδιά, όμως, έχουν δικαίωμα να έχουν ένα όνομα και να έχουν οικογένεια, γονείς ή κάποιο άλλο πρόσωπο που είναι υπεύθυνο γι’ αυτά, μέχρι να μεγαλώσουν.

Μετά από συζήτηση προκύπτει το ερώτημα «πώς θέλουμε να έχουμε τα ονόματά μας στον χώρο της τάξης μας» .Τα παιδιά αποφάσισαν ότι θέλουν να φτιάξουν ένα βιβλίο δικό τους , το ΛΗΞΙΑΡΧΕΙΟ όπως το ονόμασαν με έργα και τα ονόματα όλων των παιδιών της τάξης . Το βιβλίο που δημιουργήθηκε δανείζεται καθ’ όλη τη χρονιά από τα παιδιά της τάξης από μια μέρα στον καθένα μετά από συμφωνία της ομάδας, ώστε να το πάρουν και να το παρουσιάσουν και στους γονείς τους στο σπίτι.

Φυσικά δεν έλειψαν και οι ατομικές καταγραφές .

 

·      Σιγουράκι, το αρκουδάκι: Δικαίωμα σε σπίτι, ρούχα, φαγητό. Εδώ τα παιδιά ενημερώθηκαν για τα βασικά δικαιώματα που πρέπει να έχει κάθε παιδί , που όμως δυστυχώς πολλά παιδιά σε διάφορα μέρη του κόσμου δεν απολαμβάνουν. Χωρίστηκαν σε μικρές ομάδες των 4-5 ατόμων , συζητώντας ανά ομάδα για τα όσα είναι απαραίτητα για κάθε παιδί («σκεφτείτε μερικά πράγματα που χρειάζεται οπωσδήποτε ένα παιδί») . 

Τα παιδιά παρουσίασαν τα αποτελέσματα της συζήτησης στην ολομέλεια και καταγράφηκαν στο διαδραστικό πίνακα. Κατόπιν τα ζωγράφισαν ατομικά σε φύλο εργασίας .

Στην ομαδική συνέλευση το Σιγουράκι ζήτησε κάποια δικά του απαραίτητα πράγματα , που όμως λείπουν από το σπίτι του ..Τι θα χαρίσουμε στο Σιγουράκι;

 

Καταγραφή βασικών δικαιωμάτων

Ατομική Καταγραφή

 

Τα παιδιά ανάφεραν τις βασικές ανάγκες και η νηπιαγωγός κατέγραψε τα όσα είπαν στην καρτέλα για να μπει στο δεντρόσπιτο αλλά και σε πίνακα καταγραφής ιδεών 

Η δραστηριότητα της συνέλευσης  αποβλέπει στην καλύτερη κατανόηση του δικαιώματος όλων των παιδιών να έχουν τα αναγκαία αγαθά που τους διασφαλίζουν ένα επίπεδο ζωής, καθώς και στην προώθηση της αλληλεγγύης και της ενσυναίσθησης.

 

·      Ο Κροκόδειλος Ναπωκάτι:Το δικαίωμα στη γνώμη και την ελεύθερη έκφραση.

Ο Κροκόδειλος μας συστήνεται (Κουκλοθέατρο, τραγούδι) και μας δείχνει με την ιστορία του πόσο σημαντικό είναι το δικαίωμα στην ελεύθερη έκφραση αλλά και δύσκολο, γιατί χρειάζεται μικροί και μεγάλοι να μάθουμε να εξηγούμε τη γνώμη μας αλλά και να ακούμε τη γνώμη των άλλων. Να μη μιλάμε μόνοι μας, αλλά να ακούμε και τους άλλους !

Παίξαμε μια παραλλαγή της “κολοκυθιάς”, αποφεύγοντας ευθύνες (Και γιατί να μαζέψω π.χ. εγώ τα χαρτιά στο πάτωμα;Να τα μαζέψει η/ο....)…,γελάσαμε και έπειτα συζητήσαμε  ότι αυτό το παιχνίδι έχει γέλιο , αλλά δείχνει και κάτι που δεν είναι ωραίο να κάνουν στη ζωή τους, δηλαδή να αποφεύγουν τις ευθύνες και να προτείνουν να τις αναλαμβάνουν οι άλλοι. Στο τέλος αναλάβαμε τις δουλειές όλοι μαζί αλλά και σε ομάδες παρέα με τον Ναπωκάτι.

Ιστορίες από τον Ναπωκάτι-Κουκλοθέατρο

Στην τελική συνέλευση ο Ναπωκάτι ζήτησε τις ιδέες μας και την γνώμη όλων , ψηφίσαμε με ποιες συμφωνούμε όλοι και τις βάλαμε στην καρτέλα για το δεντρόσπιτο.Η ψηφοφορία, σε κάθε συνέλευση , γινόταν με ανάταση χεριών .

·      Τριλαριλαρό, το κουνμε ﷽﷽﷽﷽﷽﷽﷽υθιλαγρΔικαίωμα στην αγωγέλι:Το δικαίωμα στην ξεκούραση και στο παιχνίδι.


Το αγαπημένο δικαίωμα των παιδιών στο παιχνίδι, την διασκέδαση και την ψυχαγωγία επεξεργαστήκαμε μέσα από χορό, τραγούδι και κινητικό παιχνίδι με μπάλα (ανέφεραν όσες περισσότερες χαρούμενες δραστηριότητες μπορούσαν όποτε έπιαναν την μπάλα σε κύκλο ) καθώς και με ομαδικά παραδοσιακά παιχνίδια. Σε μικρές ομάδες των 4-5 παιδιών συζητήσαμε για το τι χαλάει την καλή μας διάθεση  και τελικά καταγράψαμε στην καρτέλα τα βασικά εκείνα στοιχεία –κανόνες που κάνουν το παιχνίδι μας να παραμείνει ευχάριστο και να μην χαλάει.

Τέλος κάναμε και ατομικές καταγραφές .

 

·      Η Κουκουβάκου: Το δικαίωμα στην εκπαίδευση. Το δικαίωμα αυτό έχει να κάνει με το σχολείο και γενικότερα με το δικαίωμα όλων των παιδιών να μαθαίνουν, με διάφορους τρόπους και βέβαια με τη βοήθεια των δασκάλων τους. 

 

 

Ακούγοντας το τραγούδι της , τα παιδιά εμπνεύστηκαν και έπειτα δημιούργησαν και ηχογράφησαν ομαδικά παραμύθι με τίτλο “Η Κουκουβάκου και τα μυστικά του κόσμου” , μια ιστορία που ξεκίνησε από την κούκλα κουκουβάγια και συνεχίστηκε στον κύκλο από όλα τα παιδιά. Έπειτα άκουσαν ολοκληρωμένη την ιστορία τους στην τάξη και ενθουσιάστηκαν.

Η νηπιαγωγός πήρε το λόγο:

«Και τώρα που φτιάξαμε μαζί αυτή την αστεία ιστορία του Κουκουβάκου, για να δούμε τι θα γινόταν αν υπήρχε σχολείο για τις μικρές κουκουβάγιες. Και καλύτερα να μιλήσουμε για το δικό μας σχολείο. Τι νομίζετε ότι χρειάζεται να κάνουμε στο σχολείο μας για να μαθαίνουμε και να περνάμε καλύτερα; Τι χρειάζεται να συμφωνήσουμε μεταξύ μας; Για να ακούσουμε μερικές ιδέες!»

Τα αποτελέσματα της συνέλευσης ,μέσα από την ψηφοφορία των παιδιών με ανάταση χεριών ,αναγράφονται στην κάρτα και μπαίνουν στο δεντρόσπιτο.

·      Περαστικάκι, το λιονταράκι: Το δικαίωμα στην υγεία. 

Το Περαστικάκι μας διηγείται την ιστορία του 

     Αντιλαμβανόμαστε το ότι όλοι οι άνθρωποι -όπως και τα ζώα- έχουμε ανάγκη την υγεία μας και τα παιδιά έχουν δικαίωμα να προστατεύεται η υγεία τους αλλά και να μπορούν να ρωτούν και να μαθαίνουν ό,τι τους απασχολεί σχετικά. Επίσης τονίστηκε ότι τα παιδιά όταν πάνε στον γιατρό, ή όταν έχουν κάποιο πρόβλημα στην υγεία τους, έχουν δικαίωμα να μιλούν και να εξηγούν πώς νοιώθουν, αν φοβούνται, αν πονάνε, κλπ. κάτι που έδειξαν με παιγνιώδη τρόπο στο παιχνίδι “Με πονάει το…” (στον κύκλο, λένε κάθε φορά άλλο μέρος του σώματος …αν πουν ίδιο με άλλο παιδί ,τα παιδιά με τη φωνή τους μιμούνται τη σειρήνα ασθενοφόρου)

Έπειτα σκεφτόμαστε στην ολομέλεια προτάσεις για την υγεία που συμφωνούμε ως τάξη π.χ. Όταν μας πονάει το πόδι,  δεν τρέχουμε… Ορίζεται ένα παιδί-συντονιστής και ακούγονται ιδέες που τις καταγράφει η νηπιαγωγός. Τέλος με ψηφοφορία καταγράφονται οι κύριες ιδέες στην κάρτα και μπαίνουν στο δεντρόσπιτο μαζί με το Περαστικάκι.

·      Αγαπάκι, το Καγκουρώ: Το δικαίωμα στην φροντίδα. 

    

Το Αγαπάκι και η οικογένεια του (ιστορια)

Συζήτηση σε ομάδες των τριών με θέμα «Τι νομίζετε ό,τι μπορούν να κάνουν μαζί ένα παιδί και οι γονείς του; Σκεφτείτε ευχάριστα πράγματα αλλά και δουλειές στο σπίτι ή αλλού». Παντομίμα της δραστηριότητας ανά ομάδα , οι άλλοι μαντεύουν.

Το δικαίωμα των παιδιών στη φροντίδα από τους δικούς τους, σχετίζεται με την ανάγκη τα παιδιά να νοιώθουν ασφάλεια και ηρεμία, αποδοχή, αγάπη, καλοσύνη. Όταν αυτά υπάρχουν, τα παιδιά νοιώθουν χαρούμενα και μεγαλώνουν καλύτερα. Για να υπάρχει γαλήνη και συνεννόηση σε μια οικογένεια, τα παιδιά χρειάζεται να βοηθούν και τα ίδια. Χρειάζεται να προτείνουν και αυτά ιδέες για να περνάνε όμορφα και να υπάρχει ωραία ατμόσφαιρα στο σπίτι τους. Στις ομάδες (τριάδες) μας συνεργαστήκαμε και σκεφτήκαμε από ένα - δύο πράγματα που τα παιδιά μπορούν να προτείνουν στους γονείς τους, έτσι ώστε να περνάνε όμορφα και να νοιώθουν όλοι και όλες καλύτερα. Οι ομάδες παρουσίασαν τις ιδέες τους και αυτές με τους περισσότερους ψήφους προστέθηκαν στην κάρτα του Καγκουρώ -Αγαπάκι. Κλείνοντας, μετά και τις ατομικές καταγραφές , αναγνωρίσαμε όλες και όλοι μαζί ότι η τάξη έκανε το Αγαπάκι λίγο πιο χαρούμενο γιατί του έδωσε ιδέες για να τα περνάνε σπίτι του ακόμα καλύτερα. 

 

 

·      Το Μπορούλι , η Καμηλοπάρδαλη:Τα δικαιώματα των παιδιών με αναπηρίες.
 

 Ακούσαμε και τραγουδήσαμε το τραγούδι της Καμηλοπάρδαλης- Μπορούλι

Παιχνίδι με 6 κάρτες και 6 ομάδες: Υπάρχουν δύο καρτέλες με ένα παιδί σε αναπηρικό αμαξίδιο, δύο με ένα παιδί που φαίνεται ότι δεν ακούει καλά και δύο με ένα παιδί τυφλό που περπατάει με μπαστούνι.Πόσα εμπόδια συναντάει το παιδί της εικόνας στη ζωή του; Κάθε ομάδα λέει τις ιδέες της και η νηπιαγωγός καταγράφει. Η κάθε ομάδα καλείται να πει από ένα εμπόδιο που σκέφτηκε. 

Τι πρέπει να γίνεται στα σχολεία για να μην υπάρχουν εμπόδια για τα παιδιά με αναπηρία;

Ας βρούμε λύσεις! Όλες οι ομάδες ανακοίνωσαν τα εμπόδια που βρήκαν και τις προτεινόμενες λύσεις και πήραν θερμό χειροκρότημα.

Εκτός από τις αναπηρίες όμως που μιλήσαμε παραπάνω, υπάρχουν και άλλες αναπηρίες, δηλαδή κάποιες ιδιότητες με τις οποίες γεννιούνται ορισμένα παιδιά ή που προκαλούνται από ένα ατύχημα και που τα εμποδίζουν να συμμετέχουν σε δραστηριότητες και να απολαμβάνουν τη ζωή τους με τον ίδιο τρόπο όπως τα υπόλοιπα παιδιά. Μιλώντας για το δικαίωμα των παιδιών με αναπηρία, μιλάμε και για το δικαίωμα όλων των παιδιών να σέβονται οι άλλοι τις δυσκολίες τους και να αναγνωρίζουν τις ικανότητές τους. Τα παιδιά που έχουν κάποια αναπηρία, όπως και τα άλλα, έχουν και σπουδαίες ικανότητες.

Στον κύκλο τα παιδιά συζήτησαν και ψήφισαν  τι νομίζουν ότι χρειάζεται να γίνεται στην τάξη , ώστε όλοι και όλες να νοιώθουν άνετα, ανεξάρτητα αν έχουν κάποια αναπηρία που φαίνεται ή δεν φαίνεται.Η καρτέλα συνόδεψε το Μπορούλι στο δεντρόσπιτο.